|
|
|
|
|
:: R E H
B E R L İ K S E R V İ S İ |
|
î
Hidrosefali & Çocuk |
|
|
Hidrosefali, beynin içinde ve
çevresinde aşırı sıvı toplanmasıdır. Modern cerrahi
teknikleriyle etkili biçimde tedavi edilebilmektedir. Beyin
- omurilik sıvısı, beyinzarı ile omurilik çevresinde ve
beynin "karıncık" adı verilen boşlukları içinde bulunan,
suya benzeyen saydam bir sıvıdır. Bu sıvı beyni dış
sarsıntılardan korumaya yarar. Beynin karıncıklarında
bulunan zengin damar ağındaki özel hücreler tarafından
sürekli olarak sıvı yapılır. Beyin karıncıkları numara ile
anılırlar. Numara sırası üstten alta doğrudur. Birinci ve
ikinci karıncıklar (yan karıncıklar olarak da bilinirler) en
büyükleridir.
Nedenleri
Beyin - omurilik sıvısının dolaşımını çeşitli nedenler
etkileyebilir. Kalıtsal olmayışına karşın, bazen doğuştan
olabilir. Öteki nedenler ise sonradan ortaya çıkar.
Hidrosefali ikiye ayrılır. Tıkanmaya bağlı hidrosefali,
beyin - omurilik sıvısının dolaştığı bölümün bir nedenle
tıkanmasına, ikinci türdeki hidrosefali ise sıvının
örümceksi zar tarafından geri emilimindeki bir bozukluğa
bağlıdır.
Belirtiler
Çocuklarda en göze çarpan değişiklik başın boyutlarındaki
artıştır. Kafatası kemikleri normal olarak 6 - 10 yaş
arasında birleştiğinden, hidrosefali nedeniyle başın
büyümesi ancak küçük yaşlarda görülür. Ancak çocuk
başlarının büyüklüğü çok farklı olabilir; bir çocuğun
başının büyük oluşu her zaman hidrosefalisi olduğu anlamına
gelmez. Başın büyüklüğünün nedeni hidrosefali ise, başın
büyümesi çok hızlıdır ve kafatasının biçimi farklıdır: Alın
çıkık ve düz, başın öteki bölümlerine göre küçüktür. Gözler
aşağı itilmiştir, göz akı renkli tabakanın üstünden de
belirgin biçimde görülür (bu belirli tıpta 'batan güneş'
adını alır). Bu durum tedavi edilmezse çift görme ya da
körlük yapabilir. Hidrosefali çok hızlı oluşursa zekâ
geriliği, felç ya da kas sertliği olabilir
Eğer çocukta kafa kemikleri birleştikten sonra hidrosefali
oluşursa, doğal olarak belirgin bir baş büyümesi gözlenmez.
Ancak bu kez baş ağrıları, denge ve eşgüdüm bozuklukları ile
huzursuzluk ve kusma gibi belirtiler olur. Yetişkinlerde baş
kemikleri birleştikten sonra hidrosefali kafayı büyütemez.
Karıncıklar genişledikçe beyne basınç yapar. Başlıca belirti
zihinsel yetilerde günden güne artan bozukluk ve bunamadır.
Zihin işlevleri ve bellek etkilenebilir.
Tedavi
Tanı, bilgisayarlı tomografi ile konur. Bu yöntemle sıvı
dolu beyin boşlukları bilgisayarla izlenir. Tomografinin
tehlikesi yoktur ve ağrılı değildir. Tümörler ve kistler
gibi hidrosefaliye yol açabilen nedenler bu yöntemle açıkça
görülür. Düzeltilmesi gereken Arnold Chiari bozuk oluşumu (malformasyonu)
varsa, boynun da özel röntgen yöntemleriyle incelenmesi
gerekir. Bazen de beyin - omurilik sıvısının akış yönünü
belirlemek için, bilgisayarlı tomografi ve özel
enjeksiyonlarla röntgen görüntüsü elde etme gibi özel
yöntemler uygulanır. Bu incelemeler, hidrosefalinin
örümceksi zarın sıvı emilimindeki bozukluğa bağlı olarak
oluştuğu vakaları gösterir. Birçok hidrosefali türü cerrahi
tedavi gerektirir. Dördüncü karıncıkta tıkanma ya da sıvı
kanallarında daralma varsa, karıncıklar ve beyin tabanındaki
boşluklar arasına bir tüp yerleştirilerek sıvının akması
sağlanır.
Hidrosefalik Bir Çocuğum Varsa Ne yapmalıyım?
Hidrosefali, tanısı kolayca konabilen ve tedavisi belli bir
hastalıktır. Hidrosefali hastası bir çocuğa yaklaşımınız,
hastalığın ne zaman tanındığına ve nasıl bir tedavi
uygulandığına bağlı olarak değişebilir.
Eğer çocuğunuzun hastalığı, anne karnında teşhis edilip,
doğum sonrası şant takılarak kontrol altına alınmışsa,
beynin bu hastalıktan zarar görmüş olma ihtimali azdır.
Böylelikle, size düşen sadece, rutin tomıgrafi kontrollerini
kaçırmamak ve şantın düzenli çalışıp çalışmadığını
gözlemlemek olacaktır. Çocuğunuzun beynine yerleştirlen ve
şant adı verilen bu protez, tıkanabilen ya da çocuğunuz
büyüdükçe, yeterliliğini kaybedebilen bir alettir. Şant
tıkandığında, kafa içi basınç artar, çocuk huysuzlaşır,
ateşlenir ve kusmalar başlar. Eğer çocuğunuz bebekse,
bıngıldak muayenesi ile kafa içi basıncı
gözlemleyebilirsiniz. Daha büyükse, zaten kendisi size
şikayetlerini sözle iletecektir. Böyle durumlarda derhal
doktorunuza başvurmalısınız.
Eğer, hastalığın teshisinde geç kalınmışsa, çocuğunuzun
beyninde kısmi hasar meydana gelebilir. Ve çocuğunuzda,
zihinsel gelişim geriliği oluşabilir. Özel eğitime ve ilgiye
ihtiyaç duyabilir. Bu durumda, sabırlı, ilgili, metanetli
bir özel çcocuk annesi olarak, uzun yıllar sürecek bir
yolculuğa hazır olmalısınız. Zihinsel gelişim geriliği, ne
kadar erken teşhis edilir, özel eğitime ne kadfar erken
yaşlarda başlanırsa, çocuğunuzun normali yakalama şansı o
kadar artar. |
|
|
|
|
|
